Tου Χρήστου Καπούτση

Η αιφνιδιαστική αποφυλάκιση των δύο ελλήνων στρατιωτικών μετά από 5μηνη και πλέον ομηρία, αποτελεί κίνηση καλής θέλησης από το σύστημα εξουσίας Τ. Ερντογάν και περιέχει μήνυμα βελτίωσης των ελληνοτουρκικών σχέσεων; Το ερώτημα αυτό απασχολεί πολλούς αναλυτές, αλλά και αρμόδιους υπηρεσιακούς παράγοντες των Υπουργείων Εξωτερικών και Εθνικής Άμυνας.

Καταρχήν, η απελευθέρωση των δύο Ελλήνων στρατιωτικών, είναι ασφαλώς μια πολιτική επιλογή του Τ. Ερντογάν, που εκ των πραγμάτων εκτονώνει την ευρισκόμενη σε επικίνδυνα επίπεδα έντασης στο ελληνοτουρκικό μέτωπο, χωρίς όμως να τραυματίζει το κύρος του Τούρκου προέδρου, στο εσωτερικό της χώρας του. Το ερώτημα είναι, αν πρόκειται για τακτική κίνηση , που επιβάλλεται από την διεθνοπολιτική συγκυρία , δηλαδή ευκαιριακή πολιτική επιλογή, ή αν όντως αποτελεί Στρατηγική επιλογή της Τουρκίας, για την ουσιαστική βελτίωση των ελληνοτουρκικών σχέσεων. Ειδικά και παρενθετικά, για το θέμα της απελευθέρωση του υπολοχαγού Άγγελου Μητρετώδη και του λοχία ΕΠΟΠ Δημήτρη Κούκλατζη, οι θεσμικοί παράγοντες της Ελληνικής Πολιτείας, δεν έχουν κανέναν λόγο να απευθύνουν ευχαριστίες στον Τ. Ερντογάν, αφού κράτησε όμηρους για περίπου 6 μήνες τους έλληνες στρατιωτικούς και επιχείρησε να τους αξιοποιήσει ως μέσον ανταλλαγής, συναλλαγής και διαπραγμάτευσης, προκειμένου να επιτύχει την έκδοση των 8 τούρκων στρατιωτικών, που έχουν πάρει πολιτικό άσυλο στη χώρα μας, με αμετάκλητη απόφαση της Ελληνικής Δικαιοσύνης. Και ακόμη, στα θετικά καταγράφεται το θάρρος και η υπομονή των δυο στρατιωτικών μας να αντιμετωπίσουν, όπως αρμόζει σε Έλληνες στρατιωτικούς, την άδικη φυλάκισή τους στην Αδριανούπολη, αλλά ούτε ήρωες είναι, ούτε πρέπει να γίνουν «αντικείμενα» πολιτικής – κυβερνητικής εκμετάλλευσης, διότι γινόμαστε διεθνώς καταγέλαστοι. Βέβαια υφέρπουν οι φήμες , ότι η απελευθέρωση των δυο στρατιωτικών είναι αποτέλεσμα μυστικών επαφών μεταξύ των δύο κυβερνήσεων και ότι η Αθήνα έσπευσε να προσφέρει ως αντάλλαγμα για την απελευθέρωσή τους, τη συνταξιοδότηση των δύο νόμιμων μουφτήδων στη Θράκη. Η αντικατάσταση των δυο μουφτήδων της μουσουλμανικής μειονότητας της Θράκης, διαχρονική και επίμονη απαίτηση Τ. Ερντογάν, αιτιολογήθηκε από την πλευρά της ελληνικής κυβέρνησης, με την επιλογή της συνταξιοδότησης των μουσουλμάνων ιερωμένων στα 67 χρόνια. Αλλά ακόμη και αν είναι έτσι, πολύ δύσκολα θα αποδειχτεί, αφού πρόκειται για ενέργειες που εντάσσονται στην μυστική διπλωματία.
Ωστόσο, το επίπεδο των ελληνοτουρκικών σχέσεων, πρέπει να τοποθετηθεί στο ευρύτερο γεωστρατηγικό πλαίσιο και των συσχετισμών ισχύος στην περιοχή μας, που είναι σε φάση ασταθούς ισορροπίας.

Σε κάθε περίπτωση, βρισκόμαστε στην αφετηρία πολύ σημαντικών εξελίξεων. Άμεσα, ίσως και μέχρι το τέλος του μήνα Σεπτέμβρη , να έχουμε τις πρώτες ισχυρές ενδείξεις, που θα αποσαφηνίσουν την πορεία σημαντικών εξελίξεων. Και αυτές θα αφορούν, τις σχέσεις ΗΠΑ-Τουρκίας, τις αλληλεξαρτώμενες σχέσεις ΗΠΑ-ΡΩΣΙΑΣ-ΤΟΥΡΚΙΑΣ –ΙΡΑΝ – ΣΥΡΙΑΣ , τις σχέσεις Τουρκίας –Ε.Ε. και ειδικότερα Γερμανίας – Τουρκίας και σε διμερές επίπεδο, την πιθανή επανεκκίνηση των διαπραγματεύσεων για το Κυπριακό, την μείωση ή αύξηση της έντασης στο Αιγαίο και την Θράκη, την κινητικότητα στην Ανατολική Μεσόγειο, με επίκεντρο την εκμετάλλευση του υποθαλάσσιου ορυκτού πλούτου, όπου άμεσα εμπλέκονται η Τουρκία , η Ελλάδα, η Κύπρος και Ισραήλ. Ασφαλώς οι ελληνοτουρκικές σχέσεις θα δοκιμαστούν, το προσεχές διάστημα στην Ανατολική Μεσόγειο, με αφορμή το Κυπριακό και τις έρευνες για την ανακάλυψη νέων υδρογονανθράκων στην Κυπριακή ΑΟΖ, αλλά και τη μεταφορά φυσικού αερίου προς την Ευρώπη. Μέσα στις επόμενες μέρες, θα γίνει ο απόπλους του υπό τουρκική σημαία γεωτρύπανου «Fatih» (Πορθητής) για την πρώτη γεώτρηση της Τουρκίας στην ανατολική Μεσόγειο. Οι τουρκικές έρευνες που προγραμματίζονται να γίνουν στην Κυπριακή ΑΟΖ , έχουν ήδη προκαλέσει την αντίδραση των ΗΠΑ, του Ισραήλ, ενώ υπάρχει και ανακοίνωση του Ελληνικού ΥΠΕΞ, που εκφράζει την έντονη διαμαρτυρία της Ελλάδας στις τουρκικές δραστηριότητες στην ΑΟΖ της Κύπρου.

Γενικά, η Ελλάδα, δεν πρέπει να εφησυχάζει με θετικές πρωτοβουλίες του Τ. Ερντογαν, όπως η απελευθέρωση των δύο ελλήνων στρατιωτικών. Ο Τ. Ερντογάν εκφράζει ένα μείγμα ακραίου εθνικισμού και ισλαμισμού. Ο Ερντογάν δεν είναι ένας κλασικός ηγέτης της Δύσης, που θα μπορούσαν η Ελλάδα και η Κύπρος να συνεννοηθούν μαζί του, ώστε με αμοιβαίες υποχωρήσεις να επιλυθούν τα διμερή προβλήματα. Ο Τ. Ερντογάν εκτιμά ότι η επιθυμία για ειρήνη, συνιστά αδυναμία, υπεράσπισης των κυριαρχικών μας δικαιωμάτων. Πιστεύει κανείς ότι θα σταματήσει ποτέ να έχει διεκδικήσεις στη Θράκη, στο Αιγαίο και την Κύπρο;
Αναμφίβολα το μείζον πρόβλημα, τώρα για την Τουρκία, είναι οι σχέσεις της με τις ΗΠΑ. Η Τουρκία, δέχεται οικονομική επίθεση από τις ΗΠΑ και η τουρκική οικονομία κλυδωνίζεται. Είναι εδραιωμένη η πεποίθηση στον Ερντογάν ότι οι ΗΠΑ θέλουν να τον ανατρέψουν. Για αυτό καταγγέλλει τον Φ. Γκιουλέν ως υποκινητή του πραξικοπήματος, εννοώντας τη CIA! Ο αμερικανός Πρόεδρος Ντ. Τράμπ υπέγραψε νόμο που περιέχει και την αναστολή παράδοσης των μαχητικών αεροσκαφών F-35 ΣΤΕΛΘ στην Τουρκία, παρότι η Τουρκία είναι συμπαραγωγός χώρα. Από την άλλη, η Ρωσία επισπεύδει την παράδοση στην Τουρκία εντός του 2019 των προηγμένων συστημάτων αντιαεροπορικής άμυνας S-400, όπως μεταδίδει το ρωσικό πρακτορείο Interfax επικαλούμενο τη ρωσική κρατική εταιρεία εξαγωγών οπλικών συστημάτων Rosoboronexport. Σε αυτό το εκρηκτικό γεωπολιτικό περιβάλλον, οι ΗΠΑ επιλέγουν ως στρατηγικό σύμμαχο την Ελλάδα προκειμένου να καλύψει τα κενά της Τουρκίας στην νοτιανατολική πτέρυγα του ΝΑΤΟ. Στα μέσα Σεπτεμβρίου, ο πρωθυπουργός Αλέξης Τσίπρα θα βρίσκεται στην Νέα Υόρκη για την 73η Γενική Συνέλευση του ΟΗΕ. Είναι πολύ πιθανή η συνάντηση του Έλληνα Πρωθυπουργού με τον πρόεδρο των ΗΠΑ Ντόναλντ Τραμπ. Επίσης δεν θα πρέπει να αποκλείεται και συνάντηση του Α. Τσίπρα με τον Τ. Ερντογάν που θα βρίσκεται στην Νέα Υόρκη. Ασφαλώς βρισκόμαστε εν αναμονή σημαντικών εξελίξεων, που σαφώς θα προσδιορίσουν και το επίπεδο των ελληνοτουρκικών σχέσεων.

Ο Πάρις Καρβουνόπουλος είναι δημοσιογράφος από το 1986. Από το 1993 καλύπτει το ρεπορτάζ του ΥΠΕΘΑ. Εργάστηκε στον ΑΝΤΕΝΝΑ από το 1991 ως το 2015. Επικεφαλής της ιστοσελίδας Onalert.gr από το 2010 ως τον Ιανουάριο του 2016. Σήμερα είναι στρατιωτικός συντάκτης της Real News και συνεργάτης του Reuters . Επικεφαλής του Militaire.gr από τις 29 Φεβρουαρίου 2016