Της Sheri Berman*

Στις εκλογές της 9ης Σεπτεμβρίου στη Σουηδία, οι ψηφοφόροι μείωσαν τη δύναμη της κεντροαριστεράς και της κεντροδεξιάς και ενίσχυσαν το ξενόφοβο, ακροδεξιό, λαϊκιστικό κόμμα. Τι συνέβη και γιατί έχει σημασία;

1)Οι ψηφοφόροι σε όλη την Ευρώπη εγκαταλείπουν τα παραδοσιακά κόμματα, κάτι που οδηγεί σε ασταθείς κυβερνήσεις. Στη Σουηδία, οκτώ κόμματα εκπροσωπούνται πλέον στη Βουλή. Ούτε η κεντροαριστερά ούτε η κεντροδεξιά έχουν την πλειοψηφία. Και ήδη υπάρχουν ενδείξεις ότι, παρόλο που η κεντροδεξιά έχει δηλώσει πως δεν θα συνεργαστεί με την ακροδεξιά, οι Μετριοπαθείς και οι Χριστιανοδημοκράτες είναι έτοιμοι να δεχθούν κοινοβουλευτική στήριξη από τους «Δημοκράτες».

2)Η κεντροαριστερά υποχωρεί. Η Σουηδία είχε πάντα το ισχυρότερο σοσιαλδημοκρατικό κόμμα. Αλλά σε αυτές τις εκλογές, το SAP έλαβε το χειρότερο αποτέλεσμα εδώ και έναν αιώνα. Και αν παραδοσιακά στηριζόταν στα συνδικάτα, αυτή τη φορά τα πράγματα άλλαξαν. Το SAP έλαβε το 40% των ψήφων εκείνων που είναι οργανωμένοι σε συνδικάτα, χάνοντας ένα 11% που πήγε στους λαϊκιστές. Οι «Δημοκράτες» έλαβαν το 20% των ψήφων των οργανωμένων σε συνδικάτα και έγιναν έτσι το δεύτερο σε δημοτικότητα κόμμα των εργατών. Το μέλλον προοιωνίζεται ακόμη χειρότερο για τους σοσιαλδημοκράτες, που έλαβαν μόλις το 20% των ψήφων της νεολαίας.

3)Ο λαϊκισμός καλπάζει ακόμη και στην προοδευτική και ευημερούσα Σουηδία. Με ρίζες σε νεοναζιστικά κινήματα, οι «Δημοκράτες» έχουν προσπαθήσει να βελτιώσουν την εικόνα τους αποπέμποντας τους προκλητικούς ρατσιστές. Και όπως συμβαίνει με άλλους λαϊκιστές της Δεξιάς, το κόμμα αυτό πάντρεψε μια στάση υπέρ του κοινωνικού κράτους με μια γραμμή κατά των μεταναστών. Αυτό προσελκύει ψηφοφόρους από όλο το πολιτικό και κοινωνικοοικονομικό φάσμα – κυρίως όμως ψηφοφόρους χαμηλού εισοδήματος, χαμηλής μόρφωσης, που δεν ψήφιζαν μέχρι τώρα.

4)Ο λαϊκισμός εκμεταλλεύεται τη δυσαρέσκεια από τις οικονομικές και κοινωνικές αλλαγές, καθώς και την αποτυχία των συστημικών κομμάτων. Η οικονομία της Σουηδίας πηγαίνει καλά την τελευταία δεκαετία. Η ανάπτυξη είναι υψηλή, η ανεργία χαμηλή και η χώρα είναι από τις πιο ανταγωνιστικές και καινοτόμες στον κόσμο. Και στον παράδεισο όμως υπάρχουν προβλήματα. Πριν από μια δεκαετία, οι μεταρρυθμίσεις που εφάρμοσε μια κεντροδεξιά κυβέρνηση προκάλεσαν αύξηση των ανισοτήτων. Ένα μέρος του κοινωνικού κράτους ιδιωτικοποιήθηκε και το επίπεδο ορισμένων υπηρεσιών χειροτέρεψε. Οι «Δημοκράτες» επέρριψαν την ευθύνη στους μετανάστες, αποσπώντας έτσι την υποστήριξη εργαζομένων χαμηλού εισοδήματος και μόρφωσης που στηρίζονται στο κοινωνικό κράτος για να τους προστατεύσει από τους κινδύνους.

Επιπλέον, η μετανάστευση αλλάζει τη χώρα. Πριν από μια γενιά, η Σουηδία ήταν ομοιογενής. Σήμερα έχει μεγαλύτερο ποσοστό πολιτών γεννημένων στο εξωτερικό από τις Ηνωμένες Πολιτείες. Οι Σουηδοί δεν είναι ρατσιστές: σε πρόσφατη έρευνα του Pew Research Center, βρίσκονται σε καλύτερη θέση από άλλους Ευρωπαίους. Ανησυχούν όμως για τις επιπτώσεις της μετανάστευσης στο κοινωνικό κράτος. Και τα συστημικά κόμματα αδυνατούν να απαντήσουν σε αυτές τις ανησυχίες.

5)Η απαισιοδοξία κυριαρχεί. Ακόμη και οι σοσιαλδημοκράτες δεν μπόρεσαν στην προεκλογική εκστρατεία να δώσουν έμφαση στην υψηλή ανάπτυξη, στη χαμηλή ανεργία, στο μικρό χρέος και στη θετική απήχηση του «σουηδικού μοντέλου» στο εξωτερικό. Ο ηγέτης των Μετριοπαθών έφτασε να δηλώσει ότι η χώρα διέρχεται τη μεγαλύτερη κρίση των τελευταίων δεκαετιών. Η απαισιοδοξία αυτή βοήθησε τους λαϊκιστές, που ισχυρίζονται ότι το «κατεστημένο» οδηγεί τη χώρα στην καταστροφή. Αν τα συστημικά κόμματα θέλουν να καταπολεμήσουν τον λαϊκισμό, πρέπει να συζητήσουν με ειλικρίνεια τα σύγχρονα κοινωνικά και οικονομικά προβλήματα και να προσφέρουν στους πολίτες μια αισιόδοξη οπτική για το μέλλον τους.

(*) Η Σέρι Μπέρμαν είναι καθηγήτρια πολιτικής επιστήμης στο Barnard College

(Πηγή: Washington Post)

Print Friendly, PDF & Email
Ο Πάρις Καρβουνόπουλος είναι δημοσιογράφος από το 1986. Από το 1993 καλύπτει το ρεπορτάζ του ΥΠΕΘΑ. Εργάστηκε στον ΑΝΤΕΝΝΑ από το 1991 ως το 2015. Επικεφαλής της ιστοσελίδας Onalert.gr από το 2010 ως τον Ιανουάριο του 2016. Σήμερα είναι στρατιωτικός συντάκτης της Real News και συνεργάτης του Reuters . Επικεφαλής του Militaire.gr από τις 29 Φεβρουαρίου 2016