21 Απριλίου 1967: Οι Στρατιωτικοί που είπαν ΟΧΙ στη χούντα! Όλα τα ονόματα

Το πρωί της 21ης Απριλίου 1967 η Ελλάδα έμπαινε στο γύψο μιας ακόμη στρατιωτικής χούντας. Οι συνέπειες για τον ελληνισμό ήταν βαρύτατες, Επτά χρόνια μετά οι ανόητοι που κατέλυσαν τη Δημοκρατία ξεπουλούσαν και τη Κύπρο.

Το στίγμα της χούντας βάραινε για πολλά χρόνια την τιμή των ΕΔ και των στρατιωτικών.

Κι όμως υπήρξαν πάρα πολλοί στρατιωτικοί που τίμησαν τη στολή και τα γαλόνια τους αντοστεκόμενοι στην ανοησία των χουντικών. Το πλήρωσαν…

Ο αείμνηστος Αντώνης Κακαράς απόστρατος αξιωματικός του ΠΝ και συγγραφέας είχε αποταχθεί επί χούντας. Αριστερός όχι στα λόγια αλλά και στις πράξεις. Όταν πια καταπιάστηκε για τα καλά με τη πένα ,ερεύνησε και αποτύπωσε στο χαρτί την ιστορία της αντίστασης των στρατιωτικών κατά της χούντας!

Διαβάστε το αποκαλυπτικό κειμενό του από την τρίτομη έκδοση , Οι Έλληνες Στρατιωτικοί, εκδόσεις Παπαζήση, Αθήνα 2006, που στηρίζται  στη διδακτορική διατριβή του ίδιου με θέμα «Οι Επαγγελματίες Στρατιωτικοί υπό Αυταρχικά Καθεστώτα»:

Υπήρξαν πολλοί στρατιωτικοί που το πρωί της 21ης Απριλίου 1967, ένοιωσαν ατιμασμένοι. Υπήρξαν αξιωματικοί που είχαν σεβασμό στα γαλόνια που φορούσαν και ήξεραν τι ήταν ταγμένοι να υπηρετήσουν. Ήταν πάρα πολλοί. Μπορεί οι περισσότεροι να έμειναν σιωπηλοί και κανένας “ήρωας του καναπέ” δεν μπορεί να τους κατηγορήσει. Υπήρξαν και κάποιοι που δεν δίστασαν να πουν ΟΧΙ στους ελάχιστους που κατέλυσαν τη Δημοκρατία και κατέστρεψαν τη χώρα.

ΟΙ ΣΤΡΑΤΙΩΤΙΚΟΙ ΚΑΤΑ ΤΗΣ ΔΙΚΤΑΤΟΡΙΑΣ 21-4-1967

(Απαξιωμένοι σήμερα όπως και όλοι οι εν ενεργεία και απόστρατοι στρατιωτικοί, όπως όλοι οι των Σωμάτων Ασφαλείας, όπως όλοι οι εργαζόμενοι, οι άνεργοι, οι νέοι, οι συνταξιούχοι, οι υπάλληλοι, οι μη έχοντες και μή κατέχοντες…)

Στις 23 του Μάη γιορτάζεται και τιμάται (επί του Αντιτορπιλικού ΒΕΛΟΣ με αφορμή την επέτειο του «Κινήματος του Ναυτικού») η αντίσταση των στελεχών των Ενόπλων Δυνάμεων κατά της δικτατορίας 1967-1974. Είναι γενικά άγνωστη αυτή η αντιχουντική δραστηριότητα και κυρίως οι διώξεις που υπέστησαν όσοι στρατιωτικοί αντέδρασαν στη δικτατορία. Εκτός των δύο μαζικών κινημάτων του Βασιλιά και του Ναυτικού και της υπόθεσης ΒΕΛΟΣ με τον Παππά. Επίσης της μαζικής οργάνωσης «Ελεύθεροι Έλληνες». Παρακάτω παρουσιάζονται σε περίληψη οι περιπτώσεις αντιστασιακής δραστηριότητας και διώξεων στελεχών κυρίως του πολεμικού ναυτικού και των πλέον γνωστών των δύο άλλων όπλων.

Η ΑΝΤΙΚΑΘΕΣΤΩΤΙΚΗ ΔΡΑΣΗ ΣΤΕΛΕΧΩΝ ΤΟΥ ΣΤΡΑΤΟΥ

Εκτός του κινήματος του Βασιλιά το 1967 που συμμετέχουν αξιωματικοί και μονάδες όλων των όπλων, συναντάμε και συλληφθέντες αξιωματικούς της αεροπορίας και του στρατού και για την οργάνωση του κινήματος του ναυτικού. Επίσης και άλλους σε μικτές οργανώσεις που αναφέρονται στη συνέχεια (ΕΑΝ, Οπρόπουλου, ΑΑΑ). Υπήρξε όμως και ικανός αριθμός αντιχουντικών αξιωματικών του στρατού που αποδυναμώνεται με αποστρατείες και αποτάξεις. Το ίδιο και της αεροπορίας.

Η Διεύθυνση Αλλοδαπών του Υπουργείου Δημοσίας Τάξεως κοινοποιεί τον Οκτώβριο του 1968 ΄΄Απόρρητη και Κατεπείγουσα΄΄ διαταγή προς ΄΄Άπαντας Ελέγχους Διαβατηρίων΄΄ της οποίας θέμα είναι η «Απαγόρευσις αποδημίας αποστράτων και αποτάκτων Αξιωματικών των Ενόπλων Δυνάμεων και Σωμάτων Ασφαλείας». Η διαταγή περιλαμβάνει διακόσιους τρεις αξιωματικούς όλων των βαθμών και ειδικοτήτων του στρατού ξηράς και είκοσι έναν της ΕΒΑ (Ελληνικής Βασιλικής Αεροπορίας). Δεν περιλαμβάνονται υπαξιωματικοί χωρίς να διευκρινίζει γιατί, ενώ θα υπήρχαν περιπτώσεις αντιχουντικών υπαξιωματικών και του στρατού και της αεροπορίας. (Το ναυτικό είχε ήδη αποτάκτους υπαξιωματικούς από την υπόθεση Δημοκρατική Άμυνα). Διευκρινίζει πως δεν περιλαμβάνονται στελέχη του πολεμικού ναυτικού, της ΕΒΧ και του λιμενικού σώματος, διότι ισχύει προηγούμενο έγγραφο. Για την αστυνομία πόλεων και το πυροσβεστικό σώμα περιλαμβάνει πίνακα, που δεν βρέθηκε με το έγγραφο. Η ύπαρξη στελεχών και των σωμάτων ασφαλείας στους οποίους απαγορευόταν η αποδημία ως «..Εθνικώς ασύμφορη..» όπως αναφέρει το έγγραφο, σημαίνει πως και αυτές οι κατηγορίες περιλάμβαναν αντιχουντικούς που τους είχε εντοπίσει το καθεστώς και τους είχε αποτάξει ή αποστρατεύσει. Η απαγόρευση με πάνω από διακόσιους αξιωματικούς του ΣΞ να πάνε στο εξωτερικό, σημαίνει πως τους κρίνει ως αντιπάλους του και ο αριθμός δεν είναι μικρός. Πολύ περισσότερο που πρόκειται για αποτάκτους-αποστράτους ενάμισι μόλις χρόνο μετά το πραξικόπημα της 21ης Απριλίου.

ΤΑ ΣΤΕΛΕΧΗ ΤΟΥ ΠΟΛΕΜΙΚΟΥ ΝΑΥΤΙΚΟΥ ΣΤΗΝ ΑΝΤΙΣΤΑΣΗ

Το Πολεμικό Ναυτικό παρουσίαζε μαζικά τις προτιμήσεις του κατά της δικτατορίας και με τη μορφή ΄΄κινημάτων΄΄. Και συχνά με ομαδοποιήσεις, οργανώσεις και ανολοκλήρωτα σχέδια για επιχειρήσεις σύλληψης των πρωτεργατών, καταλήψεις νησιών κ.λ.π. Η κατάληψη της Κρήτης αποτελεί κοινό παράγοντα σε όλα τα σχέδια δυναμικής αντίστασης. Οι μαζικές αντιχουντικές οργανώσεις ήταν τρεις στο ΠΝ. Το ΄΄κίνημα του Βασιλιά, η οργάνωση της Δημοκρατικής Άμυνας με υπαξιωματικούς και η οργάνωση για κίνημα το Μάϊο του 1973 που εκδηλώθηκε με την ΄΄ανταρσία του Α/Τ ΒΕΛΟΣ. Οι λοιπές περιπτώσεις ήταν μεμονωμένες αντιδράσεις με συγκεκριμένες πράξεις, με παραιτήσεις και ΄΄λιποταξίες΄΄ στο εξωτερικό.

ΤΟ ΠΟΛΕΜΙΚΟ ΝΑΥΤΙΚΟ ΣΤΟ ΄΄ΚΙΝΗΜΑ΄΄ ΤΟΥ ΒΑΣΙΛΙΑ ΣΤΙΣ 13 ΔΕΚΕΜΒΡΗ 1967

Με το κίνημα αυτό κινητοποιήθηκαν και τα τρία όπλα των ενόπλων δυνάμεων είτε υπέρ του Βασιλιά είτε εναντίον του. Στοιχεία παρουσιάζονται εδώ μόνο για το πολεμικό ναυτικό.

Τα πλοία του ναυτικού είναι μοιρασμένα στα τρία. Δώδεκα βρίσκονται στο ναύσταθμο Σούδας στην Κρήτη, τριάντα πέντε είναι στο ναύσταθμο Σαλαμίνας και τα υπόλοιπα επτά εν πλω. Οι αριθμοί αυτοί αφορούν τα Αντιτορπιλικά και Κ/Β (σύνολο 16), τα Υποβρύχια (σύνολο 2), τα Αρματαγωγά, Οχηματαγωγά και βοηθητικά (σύνολο 16) τις Τορπιλακάτους (σύνολο 7) και τα Ναρκαλιευτικά (σύνολο 14). Στον ΑΚΙΠ (Ροζάκη) ανήκουν διοικητικά δώδεκα πλοία και στον ΑΑΠ (Πανά) σαράντα τρία.

Οι αριθμοί εν προκειμένω δεν παίζουν ανάλογο ρόλο, διότι η δύναμη πυρός δεν είναι συνάρτηση τους, αλλά σχετίζεται με το είδος των πλοίων. Στην περίπτωση όμως του ΄΄κινήματος΄΄, όπου δεν υπήρξαν συγκρούσεις, οι αριθμοί δηλώνουν συμμετοχή ή όχι σε σχέση και με εκείνα, που δεν μπορούσαν να κινηθούν λόγω ακινησίας από βλάβες, επισκευές κ.λ.π.

Ο Α/ΓΕΝ Δέδες τάσσεται από την πρώτη στιγμή με το μέρος του Βασιλιά και κάνει το λάθος να φύγει από το αρχηγείο του για τον υπουργό άμυνας της χούντας που τον είχε καλέσει. Όλοι στο ΓΕΝ υπακούουν στις εντολές των ανωτέρων τους, μέχρις ότου καταφτάνει ο νέος Α/ΓΕΝ Περβαινάς και τα πράγματα παίρνουν άλλη τροπή. Αποδεικνύεται πως τα στελέχη των ΕΔ είναι εκπαιδευμένα στην υπακοή ανωτέρου, που έχει τη σφραγίδα της εξουσίας ή σε εκείνου, που σταθερά και απαρέγκλιτα θα τους πείσει γι’ αυτό. Η απουσία του Δέδε, που εκπροσωπούσε την εξουσία με εντολή του βασιλιά, έπαιξε σημαντικό ρόλο στη στροφή των πολλών υπέρ του Περβαινά. Ο οποίος έρχεται με την εντολή της άλλης εξουσίας, της ΄΄επαναστάσεως΄΄ και είναι παρών, τον βλέπουν, τον ακούν και υπακούουν. Το ότι δεν υπήρχε εκ των προτέρων σχεδίαση με αποφασισμένους να δράσουν μέχρι τέλους πάνω σε συγκεκριμένη γραμμή και με σαφείς στόχους, έφερε τη σύγχυση, την απώλεια του πρώτου ενθουσιασμού και την άμεση υποταγή στο νέο αρχηγό.

Στην Κρήτη με αρχηγό του εκεί μισού στόλου τον Ροζάκη, όλοι υπακούουν σ’ αυτόν που εκτελεί τις εντολές του Κωνσταντίνου. Επί είκοσι τέσσερις ώρες ακριβώς, πλοία του ναυτικού υπό τον Ροζάκη έπλεαν στο Αιγαίο μη υπακούοντας στη χούντα των Αθηνών. Το ΄΄κίνημα του βασιλιά΄΄ είχε λήξει, με τον Κωνσταντίνο να το έχει εγκαταλείψει προ πολλού και χωρίς καμία ουσιαστική από πλευράς του δυναμική κίνηση πλην της έναρξης. Ο Κωνσταντίνος είχε χάσει, γιατί δεν είχε πιστέψει σ’ αυτό που έκανε και γιατί δεν είχε ικανούς συμβούλους. Μαζί με το ΄΄κίνημα΄΄ χάνει έκτοτε και το θρόνο του.

Ο ουσιαστικότερος πόλος συγκεντρωμένης δύναμης για το ναυτικό είναι το Αρχηγείο Στόλου, ή ΑΑΠ, ή ΣΤΌΛΟΣ, όπως κατά καιρούς ονομάζεται. Είναι η υπηρεσία που με υποναύαρχο (τότε) επικεφαλής, ελέγχει το μεγαλύτερο τμήμα του στόλου. Στις 13 Δεκέμβρη 1967 ο Πάνας δεν ανεβαίνει σε πλοίο και δεν ακολουθεί τις μονάδες του αρχηγείου του. Τις βλέπει μία μετά την άλλη να εγκαταλείπουν τη Σαλαμίνα, όπου βρίσκονται οι περισσότερες, και μένει στο κτήριο του αρχηγείου του. Χάνει σταδιακά τον έλεγχο των πλοίων και σε λίγο και τη θέση του, αφού ο νεώτερος των υποναυάρχων χρίζεται αρχηγός του ναυτικού, στέλνοντας τους υπόλοιπους στην αποστρατεία.

Ο Περβαινάς που είναι ο νέος Α/ΓΕΝ δεν προχωρά σε ευρείες εκκαθαρίσεις στο Ναυτικό. Λιγότεροι από δέκα αξιωματικοί αποστρατεύονται και κύρια όποιοι έπαιξαν πρωτεύοντα ρόλο στο κίνημα αυτό.

Η ΔΗΜΟΚΡΑΤΙΚΗ ΑΜΥΝΑ ΣΤΟ ΠΟΛΕΜΙΚΟ ΝΑΥΤΙΚΟ

Ο Πρωτοπαππάς συνελήφθη στις 22, ο Σοφούλης στις 23 και ο Νοταράς στις 26 Οκτωβρίου 1967. Η Δημοκρατική Άμυνα, που από τις πρώτες μέρες της δικτατορίας άρχισε να οργανώνεται και να δρα, έχει τα πρώτα της στελέχη στα χέρια της ασφάλειας. Σε λίγο θ’ αρχίσουν οι συλλήψεις και στο ναυτικό. Ο Νοταράς, που ήταν φυλακισμένος στις δικαστικές φυλακές Αβέρωφ, παραδίδεται με εντολή του βασιλικού επιτρόπου του Έκτακτου Στρατοδικείου Αθηνών Κων. Αναστασόπουλου στην Δ.Μ.Χ. Αθηνών για μεταγωγή προς ανάκριση στο ναυτικό «… και θέλει επαναμεταχθή εις φυλακάς, μετά το πέρας της ανακρίσεως». Ο Νοταράς μεταφέρεται στο ΕΛΛΗ, όπου συγκεντρώνονται οι υπαξιωματικοί, του κλιμακίου της Δημοκρατικής Άμυνας. Το σκησικό επομένως στήνεται σε ΄΄κατάλληλο΄΄ χώρο με απόφαση να χρησιμοποιηθεί βία και βασανιστήρια στην ανάκριση, όπως και συνέβη.

Οι υπόλοιπες συλλήψεις αρχίζουν στις 23 Ιανουαρίου και ολοκληρώνονται στις 17 Φεβρουαρίου 1968. Στην προανάκριση αποκαλύφθηκε, πως η οργάνωση διευθυνόταν από πολίτες και τα αδικήματα υπάγονται στην αρμοδιότητα των εκτάκτων στρατοδικείων σύμφωνα με το νόμο ΔΞΘ/12. Στο ΙΣΤΟΡΙΚΟ της υπόθεσης αναφέρει πως με σκοπό την ΄΄ανατροπή της μετεπαναστατικής τάξεως΄΄ οι συνωμότες θα χρησιμοποιούσαν ως μέσα τη διαφώτιση και προπαγάνδα, βίαιες ενέργειες, προσβολή δημοσίων κτηρίων, ακινητοποίηση Βασιλικών Πλοίων, και δολιοφθορές.

Η ΟΡΓΑΝΩΣΗ ΓΙΑ ΄΄ΚΙΝΗΜΑ ΣΤΟ ΝΑΥΤΙΚΟ΄΄

Το πρώτο κύμα συλλήψεων ξεκινά στις 23 και σταματά στις 27 Μαίου 1973. Συλλαμβάνονται σαράντα τέσσερις. Οι υπόλοιποι συλλαμβάνονται κλιμακωτά με τους περισσότερους (δέκα οκτώ) στις 16/6. Τελευταίον αξιωματικό του ναυτικού, συλλαμβάνουν τον Μπουζάκη στις 20/6, του στρατού τον Αλεξάκη στις 21/6 και τους Αβέρωφ, Αποσκίτη Χρ. και Αποσκίτη Κ. στις 2/7/1973 που σταματούν οι συλλήψεις. Ο Αβέρωφ συλλαμβάνεται, παρά το γεγονός πως είναι ανοιχτά και χωρίς να το κρύβει ΄΄συνομιλητής΄΄ της χούντας, και άτυπα ΄΄σύμβουλος΄΄ επί θεμάτων εξωτερικής πολιτικής, επί του Κυπριακού κ.λ.π.

Όσοι φρόντισαν, με πρώτον το Μαργαρίτη, να δοθεί η υπόθεση στο στρατό, γνώριζαν πολύ καλά πως το ΕΑΤ/ΕΣΑ θα βασάνιζε, θα τρομοκρατούσε και θα ταλαιπωρούσε τους ΄΄συνωμότες΄΄ όπως και έγινε. Ο Αραπάκης σε ένα χρόνο από τα γεγονότα αυτά στέλνει συγχαρητήρια στους επανερχόμενους αξιωματικούς με τη μεταπολίτευση, που ο ίδιος παρέδιδε στα χέρια βασανιστών του καθεστώτος.

Μία εβδομάδα μετά την αποκάλυψη της οργάνωσης αποστρατεύθηκε ο Μαργαρίτης από Α/ΓΕΝ και ανέλαβε ο Αραπάκης. Ο τελευταίος παρέμεινε Αρχηγός του Ναυτικού και έξι μήνες μετά τη μεταπολίτευση, προς επιβράβευση του ρόλου που έπαιξε τις ημέρες της κρίσης του Κυπριακού και της πτώσης της χούντας.

Από τους ενεχόμενους στην οργάνωση προκύπτει πως οι 45 οργανωμένοι μάχιμοι αξιωματικοί αποτελούν το 17% περίπου των εν ενεργεία συναδέλφων τους των αντιστοίχων τάξεων. Παράλληλα από την πλευρά των οργανωμένων μηχανικών έχουμε το ίδιο ποσοστό μυημένων, ήτοι 16%. Το ποσοστό είναι μεγάλο για παράνομη οργάνωση, εάν μάλιστα ληφθεί υπόψη πως σ’ αυτό δεν περιλαμβάνονται εκείνοι, που δεν συνελήφθησαν, ούτε ήταν γνωστοί και καταχωρημένοι σε βιβλία, άρθρα κ.λ.π.

Η αμνηστία ήταν απαραίτητη για το καθεστώς. Δεν μπορούσε να πάει σε δίκη, με τέτοιο αριθμό αξιωματικών στο ακροατήριο και την ελληνική και διεθνή κοινότητα να μαθαίνει τι συμβαίνει στις ΕΔ στην Ελλάδα. Επομένως το μέτρο ήταν προς όφελος του καθεστώτος.

Print Friendly, PDF & Email
1
2
3
4
5
Ο Πάρις Καρβουνόπουλος είναι δημοσιογράφος από το 1986. Από το 1993 καλύπτει το ρεπορτάζ του ΥΠΕΘΑ. Εργάστηκε στον ΑΝΤΕΝΝΑ από το 1991 ως το 2015. Επικεφαλής της ιστοσελίδας Onalert.gr από το 2010 ως τον Ιανουάριο του 2016. Σήμερα είναι στρατιωτικός συντάκτης της Real News και συνεργάτης του Reuters . Επικεφαλής του Militaire.gr από τις 29 Φεβρουαρίου 2016